Na cukrzycę choruje coraz więcej osób, w tym dzieci i młodzież. Według definicji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią (podwyższonym stężeniem glukozy we krwi) wynikającą z defektu wydzielania i/lub działania insuliny.
Przewlekła hiperglikemia wiąże się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, zwłaszcza oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych. Stopy są jednym z pierwszych miejsc, w których pojawiają się powikłania — i jednym z najczęściej zaniedbywanych.
Typy cukrzycy
Wyróżnia się dwa podstawowe typy cukrzycy:
Cukrzyca typu I — związana z bezwzględnym niedoborem insuliny, najczęściej o podłożu autoimmunologicznym; choroba pojawia się głównie u dzieci i młodych dorosłych. Wymaga insulinoterapii od momentu rozpoznania.
Cukrzyca typu II — najczęstsza postać, w której dochodzi do insulinooporności i względnego niedoboru insuliny; pojawia się zwykle u osób dorosłych, często związana jest z otyłością i nieprawidłowym stylem życia. Bywa rozpoznawana z opóźnieniem, gdy są już obecne powikłania.
Objawy cukrzycy typu I
— wzmożone pragnienie (polidypsja),
— wielomocz (poliuria),
— chudnięcie mimo prawidłowego apetytu,
— osłabienie i senność,
— skłonność do infekcji.
Objawy cukrzycy typu II
— zwykle przebiega bezobjawowo lub skąpoobjawowo przez wiele lat,
— zmęczenie i senność,
— częstsze infekcje skóry i dróg moczowych,
— gorsze gojenie się ran,
— pogorszenie ostrości wzroku,
— uczucie mrowienia i pieczenia stóp (wczesna neuropatia).
Zespół Stopy Cukrzycowej (ZSC)
Zespół Stopy Cukrzycowej to jedno z najpoważniejszych przewlekłych powikłań cukrzycy. Prowadzi do owrzodzeń, infekcji i zniszczenia tkanek głębokich stopy, a w skrajnych przypadkach — do amputacji kończyny. Szacuje się, że nawet 25% chorych na cukrzycę doświadczy w życiu owrzodzenia stopy.
Do rozwoju ZSC przyczyniają się: hiperglikemia, zaburzenia metabolizmu glukozy, zaburzenia gospodarki lipidowej, insulinooporność, dysfunkcja śródbłonka naczyniowego oraz nadciśnienie tętnicze. Czynnikami wyzwalającymi są zaś zwykle drobne urazy, otarcia, oparzenia (np. termoforem) i źle dopasowane obuwie.
Neuropatia cukrzycowa
Neuropatia cukrzycowa to uszkodzenie nerwów obwodowych spowodowane długotrwałą hiperglikemią. Wyróżniamy trzy postacie:
Neuropatia ruchowa — prowadzi do osłabienia i zaniku mięśni stopy, deformacji palców (palce młotkowate, szponiaste) oraz zmiany rozkładu nacisków podczas chodu, co skutkuje powstawaniem modzeli w nietypowych miejscach.
Neuropatia czuciowa — odpowiada za utratę czucia bólu, dotyku i temperatury. Pacjent nie odczuwa drobnych urazów, otarć czy oparzeń, które stają się punktem wyjścia do owrzodzeń.
Neuropatia autonomiczna — powoduje zaburzenia wydzielania potu, suchość skóry, pęknięcia naskórka i zaburzenia mikrokrążenia.
Makro- i mikroangiopatia
Makroangiopatia to zmiany w dużych naczyniach krwionośnych (miażdżyca tętnic kończyn dolnych) prowadzące do niedokrwienia stopy. Mikroangiopatia dotyczy małych naczyń i upośledza ukrwienie skóry oraz tkanek głębokich, co istotnie utrudnia gojenie się ran.
W praktyce oznacza to, że nawet drobna ranka u diabetyka może goić się tygodniami, a nieleczona — przekształcić się w owrzodzenie wymagające specjalistycznej opieki w poradni stopy cukrzycowej.
Każdy chory na cukrzycę powinien mieć swojego podologa
Regularna opieka podologiczna pozwala wykryć wczesne zmiany na stopach, zapobiec powstawaniu ran i owrzodzeń, a także nauczyć pacjenta prawidłowej pielęgnacji oraz codziennej obserwacji stóp.
W gabinecie wykonuję pełen wywiad cukrzycowy, oceniam czucie monofilamentem 10 g, sprawdzam tętno na tętnicach stopy, oglądam każdy fragment skóry i opracowuję paznokcie metodami bezpiecznymi dla diabetyka (bez nożyczek, bez skóry uszkodzonej).
Jeśli chorujesz na cukrzycę — zadbaj o swoje stopy. Umów się na wizytę i pozwól specjaliście zaopiekować się Twoimi stopami profesjonalnie. To inwestycja, która może uratować Twoją stopę, a czasem — życie.
